Nakit ve Birikim
Sigorta İhtiyacı Belirleme
Sigorta tekliflerini yan yana koyduğunuzda ilk sorun genellikle fiyat değil: hangi teminat tutarının size uygun olduğunu bilmemek. 500 bin TL'lik bir hayat sigortası mı, 2 milyon TL'lik mi? Aynı primi verip daha yüksek teminat alan bir poliçe mi mantıklı, yoksa teminatı düşürüp tasarruf etmek mi? Bu sayfa, karşılaştırma yapmadan önce kendi ihtiyaç tutarınızı hesaplamanız için hazırlandı.
Önce şu soru: sigorta neyi koruyor?
Sigorta gelirinizi değil, gelirinizin durduğu ya da beklenmedik bir masrafın çıktığı andaki finansal boşluğu korur. Yani "ne kadar sigorta yapılmalı" sorusunun cevabı, sizin arkanızda bıraktığınız boşluğun büyüklüğüne bağlıdır. 25 yaşında, kirada, bekar ve borçsuz birinin boşluğu küçüktür. 42 yaşında, konut kredisi olan, iki çocuklu ve tek gelirli bir hanenin boşluğu büyüktür.
Bu yüzden "herkese X TL yeter" tarzı cevaplar işe yaramaz. Aşağıdaki adımlarla kendi sayınızı çıkarın.
Adım adım ihtiyaç hesabı
-
Borçlarınızı listeleyin.
Kalan konut kredisi anaparası, araç kredisi, kişisel kredi ve kredi kartı bakiyeleri. Bunları toplayın. Neden anapara? Çünkü siz olmasanız bile bu borç ailenizin karşısına çıkar. Konut kredisinde bankanın zorunlu kıldığı hayat sigortası genellikle sadece kalan borcu kapatır — geri kalan ihtiyaçlar için ayrı düşünmeniz gerekir.
-
Gelir yerine koyma tutarını bulun.
Hanenin sizin gelirinize kaç yıl daha ihtiyacı var? Bunu şöyle sorun: en küçük çocuğum finansal olarak bağımsız olana kadar kaç yıl var? Eşim çalışmıyorsa, iş hayatına dönmesi ne kadar sürer? Yıllık net gelirinizi bu yıl sayısıyla çarpın. Uzun vadelerde tutar hızla büyüdüğü için, 5 yıl ve 15 yıl senaryolarını ayrı ayrı yazıp aradaki farkı görmek işe yarar.
-
Tek seferlik hedefleri ekleyin.
Çocuğun üniversite masrafı, cenaze ve devir işlemleri, olası vergi ve harçlar. Bunlar gelir akışından bağımsız, tek kalemde çıkacak paralar.
-
Var olan kaynakları düşün.
Mevduatınız, tasarruf hesaplarınız, yatırım fonlarınızdaki birikim, bireysel emeklilik birikiminiz, işvereninizin sağladığı grup hayat sigortası ve satılabilir varlıklar. Bunları 1+2+3 toplamından çıkarın. Kalan sayı, sizin gerçek teminat ihtiyacınızdır.
-
Sağlık ve kaza tarafını ayrı hesaplayın.
Hayat sigortası ölüm riskini kapatır; ama en sık yaşanan senaryo ölüm değil, çalışamayacak kadar hastalanmak ya da büyük bir tedavi masrafıdır. Burada sorulacak soru şu: 3 ay hiç gelirim olmasa kaç ay dayanırım? Cevap 3 aydan azsa, önce acil durum fonunuzu büyütmek, sonra kritik hastalık veya iş görememezlik teminatı eklemek daha doğru sıralamadır.
-
Primi bütçenize oturtun.
Hesapladığınız teminat, ödeyebileceğiniz primin çok üstündeyse iki seçeneğiniz var: süreyi kısaltmak (örneğin çocuklar büyüyene kadar 15 yıllık bir vadeli hayat poliçesi) ya da teminatı kademelendirmek. Ödeyemediğiniz için birkaç yıl sonra iptal ettiğiniz bir poliçe, hiç yapmamış olmakla neredeyse aynı sonucu verir.
Karşılaştırma yaparken neye bakmalı?
İhtiyaç tutarınızı bulduktan sonra teklifleri şu üç eksende yan yana koyun:
| Eksen | Sorulacak soru |
|---|
| Teminat tutarı | Hesapladığım boşluğu kapatıyor mu, yoksa yarısını mı? |
| Kapsam ve istisnalar | Hangi durumlar ödeme dışı? Bekleme süresi var mı? |
| Prim yapısı | Prim sabit mi, her yıl yaşla birlikte artıyor mu? |
Aynı teminatı iki poliçe veriyorsa fark istisnalarda ve prim artış mekanizmasındadır. Birinci yıl primi daha ucuz olan poliçe, beşinci yılda daha pahalı olabilir.
Sık yapılan hatalar
- Yıllık geliri teminat sanmak. "Maaşımın 5 katı" gibi kaba kurallar borçları ve mevcut birikimi hiç görmez. Aynı gelire sahip iki kişinin ihtiyacı çok farklı olabilir.
- Çalışmayan eşi hesap dışı bırakmak. Çocuk bakımı ve ev işleri, yokluğunda ücretli hizmetle karşılanır. Bu da somut bir masraftır.
- Sadece kredi bankasının verdiği poliçeyle yetinmek. O poliçe genellikle bankanın alacağını korur; ailenizin yaşam standardını korumaz.
- Sigortayı yatırım aracı gibi seçmek. Birikim içeren ürünlerde primin bir kısmı teminata gitmez. Amacınız birikimse, tasarruf hesabı, yatırım fonu ve emeklilik planı alternatiflerini ayrı ayrı karşılaştırmak daha şeffaf olur.
- Bir kez hesaplayıp unutmak. Evlilik, doğum, kredi kapanması, iş değişikliği — her biri sayınızı değiştirir. Yılda bir kez, bütçe gözden geçirmenizle aynı dönemde tekrar bakın.
- Acil durum fonu yokken yüksek primli poliçe almak. Küçük şoklar için nakit, büyük şoklar için sigorta. Sıra bu şekilde işler.
Kısa bir örnek
Kalan konut kredisi 900.000 TL, diğer borçlar 100.000 TL, yıllık net gelir 480.000 TL ve gelirin 10 yıl daha gerekli olduğu bir hane düşünün. Tek seferlik hedefler 300.000 TL, mevcut birikim ve grup sigortası toplamı 700.000 TL olsun.
Hesap: (900.000 + 100.000) + (480.000 × 10) + 300.000 − 700.000 = 5.400.000 TL
Son yazılar